трабы

Вёска, цэнтр сельсавета. Вядома з XV ст. Вотчыннае ўладанне літоўскіх князёў Трабскіх, роданачальнік якіх Трабус на старажытным гарадзішчы пабудаваў замак. У 1490—1498 гг. Трабы паступова перайшлі ва ўладанне ваяводы трокскага Альбрэхта Мартынавіча Гаштольда, унука княгіні Марыі Трабскай. У 1534 г. пабудаваны касцёл, адкрыта ў двары прыватная свецкая школа. У 1543 г. Трабы становяцца ўласнасцю вялікага князя літоўскага і караля польскага Жыгімонта I, які падараваў іх свайму сыну Жыгімонту Аўгусту. Тут знаходзілася каралеўская рэзідэнцыя, праходзілі з'езды. 3 1558 г. Трабы цэнтр староства. Першым старостам быў Станіслаў Пац. У 1550 г. 33 дымы, 7 службаў, у складзе Ашмянскага павета Віленскага ваяводства. У 1690 г. належалі Е.Шымковічу, старосту трабскаму. Пазней уладальнікамі мястэчка былі Францковічы, Зяньковічы, з 1774 г. — Дамінік Нарбут. У 1784 г. пабудавана драўляная царква. У сярэдзіне ХІХ—пачатку XX ст. мястэчка, цэнтр воласці Ашмянскага павета Віленскай губерні. У 1-й палове XIX ст. працавалі суконная мануфактура (у 1813 г. 156 рабочых) і металаапрацоўчая майстэрня (у 1828 г. 5 рабочых). Мясцовыя жыхары акрамя земляробства займаліся ганчарным, суконным і іншымі рамёствамі, дробным гандлем. У 1851 г. заснавана сельскае вучылішча (у 1861 г. 45 вучняў). У 1885 г. 57 двароў, 143 жыхары, 14 мяшчан, валасное праўленне, царква, касцёл, капліца, школа, яўрэйская школа, 12 крам, вадзяны млын, двойчы на год праводзіліся кірмашы. У 1897 г. 176 двароў, 1083 жыхары, царква, касцёл, капліца, сінагога, яўрэйская школа, народнае вучылішча, 2 хлебазапасные магазіны, аптэка, вадзяны млын, 5 тытунёвых крам, 15 крам дробнага тавару, 4 піўныя дамы, штотыднёвыя таржкі, штогод праводзіліся 4 кірмашы. У народным вучылішчы ў 1897 г. вучыліся 67 хлопчыкаў і 16 дзяўчынак, у 1903 г. 93 хлопчыкі і 7 дзяўчынак. У 1905 г. у мястэчку 1080 жыхароў, 1264 дзесяціны зямлі. 3 1915г. да 1918г. акупіравана войскамі кайзераўскай Германіі. У 1921 —1939 гг. у складзе Польшчы. Мястэчка з'яўлялася цэнтрам гміны Валожынскага павета Навагрудскага ваяводства. У 1921 г. 176 двароў, 981 жыхар. 3 12.10.1940 г. мястэчка (275 двароў, 1340 жыхароў) цэнтр сельсавета Юрацішкаўскага раёна. Працавалі млын, ваўначоска, 7-гадовая школа, магазін. 3 26.6.1941 г. да 7.7.1944 г. акупіравана нямецка-фашысцкімі захопнікамі. У час вайны часткова спалена. 3 20.1.1960 г. у Іўеўскім раёне. У сакавіку 1960 г. на базе дробных калгасаў быў створаны саўгас «Трабы». У 1970 г. 870 жыхароў. Цяпер цэнтр аграфірмы-калгаса «Трабы». Працуюць сярэдняя школа, Дом культуры, бібліятэка, аддзяленне сувязі, бальніца, аптэка, Дом быта, сталовая, ветэрынарная лячэбніца, дзіцячы сад, 5 магазінаў. У 1999 г. 351 двор, 929 жыхароў.

Касцёл Раства Багародзіцы, Петра-Паўлаўская царква. 

Помнік на брацкай магіле воінаў і партызан. Новостройки Москвы стали более доступны.